Bạn có biết, hơn 97% doanh nghiệp tại Việt Nam là Doanh nghiệp Nhỏ và Vừa (SME), đóng góp tới 45% GDP quốc gia? Họ chính là “xương sống” của nền kinh tế, lực lượng tiên phong trong tạo việc làm và đổi mới sáng tạo.

Thế nhưng, đằng sau bức tranh sôi động ấy lại tồn tại một “điểm nghẽn” dai dẳng: khoảng trống tài chính. Theo số liệu từ Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC), chỉ khoảng 32,18% nhu cầu tín dụng của SME được đáp ứng, để lại khoảng thiếu hụt lên tới 24 tỷ USD. Con số đáng lo ngại này đặt ra một câu hỏi cấp bách: Tại sao một phân khúc khách hàng tiềm năng như vậy lại gặp khó trong việc tiếp cận vốn?

Từ “Quá lớn để thất bại” đến “Đủ nhỏ để thành công”: Vòng xoáy chuyển đổi số

Trong kỷ nguyên số, tư duy kinh doanh đã dịch chuyển: từ “quá lớn để thất bại” sang “đủ nhỏ để thành công”. Sự linh hoạt, tốc độ và khả năng chinh phục thị trường ngách trở thành lợi thế cạnh tranh của SME. Tại Việt Nam, 75% SME đã khởi động hành trình chuyển đổi số – một tín hiệu tích cực cho thấy họ sẵn sàng nắm bắt cơ hội. ** Tuy nhiên, sự chuyển đổi này vẫn còn manh mún. Nhiều doanh nghiệp chỉ thay thế công cụ thủ công bằng phần mềm rời rạc, thiếu tích hợp dữ liệu giữa các bộ phận. Điều này trở thành rào cản lớn: ngay cả khi báo cáo tài chính được số hóa, dữ liệu vẫn thiếu sự liền mạch và tin cậy để ngân hàng đánh giá rủi ro tín dụng chính xác.

Bài toán hai chiều: Ngân hàng và “nút thắt” thông tin

Không chỉ SME gặp khó, ngân hàng truyền thống cũng đối diện nhiều thách thức khi phục vụ nhóm khách hàng này. Quy trình cho vay phức tạp và lạc hậu vẫn là rào cản lớn. Một nghiên cứu của S&P Global cho thấy gần 50% doanh nghiệp vừa cho rằng thủ tục vay vốn quá rườm rà, buộc họ tìm đến các tổ chức cho vay thay thế.

Nguyên nhân gốc rễ nằm ở bất cân xứng thông tin. Mô hình tín dụng truyền thống phụ thuộc nhiều vào tài sản thế chấp – thứ mà đa số SME thiếu. Ngay cả với báo cáo tài chính, ngân hàng cũng khó tránh khoảng trống dữ liệu do tính thiếu sót hoặc thiếu tin cậy. Đây là bài toán hai chiều: chỉ khi cả hai bên cùng tiến thì nút thắt mới được tháo gỡ.

“Beyond Banking”: Vượt ra khỏi giới hạn dịch vụ truyền thống

Kỳ vọng của SME đối với ngân hàng đã thay đổi. Họ không chỉ cần khoản vay, mà cần một đối tác chiến lược. Và đây là lúc khái niệm “beyond banking” xuất hiện – ngân hàng trở thành một phần trong hệ sinh thái vận hành của doanh nghiệp.

Một số ngân hàng tiên phong đã bắt nhịp xu thế này:

• BIDV triển khai chương trình SME Fast Track 2025, mang đến quyền truy cập miễn phí nền tảng số SMEasy cùng các khóa đào tạo quản trị và chuyển đổi số.
• VPBank giới thiệu gói “Năng động chuyển mình”, bao gồm giải pháp thương mại điện tử, công cụ đánh giá “sức khỏe” doanh nghiệp và khóa học kỹ năng quản trị miễn phí.

Giải pháp đột phá: Mối quan hệ “cộng sinh” Ngân hàng – Fintech

Để giải quyết tận gốc, mô hình “cộng sinh” giữa ngân hàng và Fintech đang trở thành xu thế tất yếu. Thực tế, 72% công ty Fintech tại Việt Nam đã hợp tác với ngân hàng thương mại để cung cấp dịch vụ số hóa.

Một ví dụ điển hình là sự hợp tác toàn diện giữa Techcombank và MISA. Thay vì chỉ dựa vào báo cáo tài chính tĩnh, ngân hàng có thể truy cập dữ liệu kế toán, vận hành theo thời gian thực của SME thông qua API. Luồng dữ liệu này – từ doanh thu, chi phí, tồn kho – có giá trị hơn nhiều so với tài sản thế chấp truyền thống, cho phép ngân hàng ứng dụng AI để chấm điểm tín dụng nhanh chóng, chính xác theo “sức khỏe” thực tế của doanh nghiệp. Quy trình phê duyệt vốn có thể rút ngắn từ vài tháng xuống chỉ còn 1 ngày.

Mô hình đôi bên cùng có lợi này tạo ra “vòng tuần hoàn dữ liệu tích cực”: SME tiếp cận vốn, phát triển và tạo thêm dữ liệu, qua đó củng cố niềm tin từ phía ngân hàng.

Tương lai là một hệ sinh thái liền mạch

Tương lai tài chính cho SME Việt Nam không chỉ dừng lại ở các khoản vay, mà là hành trình xây dựng hệ sinh thái tài chính tích hợp, nơi dịch vụ ngân hàng gắn liền với vận hành doanh nghiệp.

Sự hỗ trợ từ chính phủ, điển hình là Quyết định 810/QĐ-NHNN của Ngân hàng Nhà nước, đã tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho sự phát triển này.

Cuộc đua giờ đây không còn là “ai cho vay nhiều hơn”, mà là “ai xây dựng được nền tảng toàn diện, linh hoạt và đáng tin cậy để trở thành đối tác đồng hành trọn đời cùng SME trong hành trình chuyển đổi số”.

👉 Vậy theo bạn, bước tiếp theo nào sẽ mở ra cánh cửa mới cho SME Việt Nam? Hãy chia sẻ quan điểm của bạn nhé!